Hasselt

De stad van de twee grote vrouwenkloosters, het Zwartewaterklooster en het Mariaklooster, kloosters met spannende verhalen en opstandige nonnen.
Bezoek ook de zorg voor kwetsbaren bij ‘In Balans’ Hasselt
Meer informatie te vinden op www.tiphasselt

 

MODERNE DEVOTIE EN KLOOSTERS IN HASSELT 2015

 Naast de Hanze kent Noord West Europa de Moderne Devotie. Een hervormingsbeweging in de Katholieke Kerk, gesticht door Geert Groote in Deventer, met wereldwijde invloed tot op de dag van vandaag. Qua verspreiding over Nederland heeft de Moderne Devotie zich in 133 plaatsen en in alle provincies gevestigd. De Hanze was met 24 plaatsen toch veel meer verbonden aan het water. Beide bewegingen waren sterk op samenwerking, gemeenschap en groei gericht.Daardoor hebben ze allebei de samenleving sterk gekleurd op het gebied van welvaart en welzijn.

In Hasselt werd met toestemming van de bisschop in 1233 een klooster gesticht, gelegen tussen Hasselt en Zwartsluis. Het Benedictijnerklooster werd gesticht als boetedoening voor de verloren slag bij Ane in 1227, waarbij de bisschop Otto van Lippe om is gekomen, samen met tientallen kruisridders. De slag van Ane vond plaats bij Gramsbergen, maar de kruisridders zijn begraven op de plek waar later het Zwartewaterklooster werd gesticht. 4b

 

Rond 1400 waaide er een sterke Moderne Devotie hervormingsgolf door geestelijk en bestuurlijk Nederland. Een groep Benedictinessen splitste zich af van het Zwartewaterklooster(Marienberg genoemd) omdat ze vonden dat het klooster niet oprecht en sterk in het geloof stond. Deze groep Benedictinessen stichten een klooster bij Hattem, op het grondgebied van Zwolle. Dat leidde tot een geweldige rel met het bestuur van de gemeente Zwolle.

Uiteindelijk kwam het klooster Clarenwater iets verderop te staan, op grondgebied van Hattem, met de Hertog van Gelre als beschermheer.

Hasselt staat bekend om de zorg voor de kwetsbaren, de zeven werken van barmhartigheid zijn op allerlei plaatsen en in verschillende vormen binnen Hasselt terug te vinden. De Heilige Grafkerk, ook wel Heilige Stede genoemd, droeg in alles de zorg voor zieken, gebrekkigen en bejaarden uit. De Moderne Devotie heeft daar sterk toe bijgedragen, juist omdat ze zo sterk naar buiten toe gericht waren.

Naast de Heilige Stede(nu RK Kerk van 1933) stond het huis van het bekende Middeleeuwse bestuurders geslacht familie Mulert. Deze familie heeft vanaf het begin de Moderne Devotie beweging gesteund. Het grondgebied Westerhof te Dalfsen schonken zij aan de beweging van de Moderne Devotie om er een klooster te bouwen. Ook waren zij nauw betrokken bij de bouw van het Agnietenklooster bij Zwolle, en onderhielden zij lange tijd een warme relatie met dit klooster. Jan Mulert is daar uiteindelijk op een mooie plek, als heer van de Kranenburg, in het lekengedeelte van de kapel begraven.(het graf is er nog)

Een aantal zusters van de parochie kozen ervoor om Begijn te worden. Deze Begijnen woonden in een hofje. Aan het eind van de 14e eeuw kozen ze voor de beweging van Geert Groote(1397) en gingen bij elkaar leven als Zusters van het Gemeene(gewone/gemeenschappelijk) leven. Daarmee bleven ze leken. In 1414 kozen ze toch voor iets meer vastigheid door te kiezen voor de 3e regel van Franciscis. Deze Tertiarissen bleven Moderne Devoot, de regel was meer nodig voor erkenning van parochie, bisschop en Paus. Het Mariaklooster was ontstaan.

De zusters woonden aan de Baangracht(eerst Borgwal genoemd) in een groot complex.

Hasselt was een sterke vesting in de late Middeleeuwen. Velen vonden er een schuilplaats. In 1429 tijdens een strijd om de bisschopszetel van Utrecht vluchten de koorheren, broeders en leken van het Agnietenklooster van Zwolle naar Friesland. In Hasselt vond deze groep, 24 mannen onder leiding van onder meer Thomas van Kempen onderdak voor de nacht bij de zusters. Thomas is de schrijver van het nu nog steeds wereldbekende boek : “ De Navolging van Christus “. De zusters waren diep begaan met de broeders en zorgden voor beddengoed. Zelfs hun eigen beddengoed stonden zij af, en zo zorgden ze voor enig slaapgerief in de stal.

De volgende dag werd met hulp van de zusters voor een boot gezorgd voor de 24 mannen. Zij reisden verder naar Ludingakerke,bij Harlingen, waar ze drie jaar zijn geweest.

Later trokken de Juffers (nonnen) van Dikninge(bij de Wijk) in bij de zusters van het Mariaklooster in een inmiddels aangebouwd ziekenhuis. Ook de Benedictijner Abdij van Dikninge is sterk hervormd door de Moderne Devotie.

Zo heeft de prior van het Agnietenklooster,bij Zwolle, abdij Dikninge tijdelijk onder zijn verantwoordelijkheid gehad. Abdij Dikninge was tevens een belangrijk kennis-en ontmoetingscentrum van geleerden, geestelijken n bestuurders.

Toen de Juffers van het Zwartewaterklooster ook nog introkken bij de zusters van het Mariaklooster werd het wel erg vol. De Juffers van Dikninge trokken daarom naar Heerengracht 16, iets verderop. Zodat de kapel en de biechtvader bereikbaar bleven. De Moderne Devotie bracht zo gesloten en open gemeenschappen bij elkaar.  MDV

Moderne Devotie Route  Hasselt

 U  begint de wandeling bij het Informatiepunt aan de Markt in het Oude Stadhuis en tegenover de St. Stefanuskerk. Stefanus verwijst naar een van de eerste diakenen, die werd gestenigd(en martelaar werd) vanwege zijn navolging van Christus.

De Moderne Devotie is een beweging die eveneens teruggaat naar de eerste christengemeente, een gemeente vol dienstbaarheid vanuit navolging.

Vanaf de Markt loopt u de Ridderstraat in, in deze straat had de rijke bestuurdersfamilie Mulert meerdere huizen. Het oudste huis van deze familie stond naast de Heilige Stede aan het Eiland, in het verlengde van de Ridderstraat. Op de plek van de Heilige Stede staat nu een Rooms Katholieke Kerk van 1933.

Ook de panden aan Heerengracht 15 en 16 zijn nog overgebleven panden van het geslacht Mulert.

Het Mulert geslacht(Egbertus Mulert) heeft gezorgd voor de bouw en voor de plaats van meerdere Moderne Devotie kloosters. Jan Mulert is op Bergklooster, het voormalige Agnietenklooster, in het lekengedeelte van de kapel begraven. Hij was heer van Kranenburg.

Wanneer u nu terugloopt richting Ridderstraat, slaat u voor de gracht rechts af.

U bent nu op de Heerengracht. De gevluchte nonnen(Juffers) van de Benedictijner Abdij van Dikninge bij de Wijk vonden uiteindelijk onderdak in het huis aan Heerengracht 16.

In het verlengde van de Heerengracht ligt de Baangracht, eerst Borgwal. Hier vindt u het Mariaklooster. Het Mariaklooster bevond zich onder drie huisnummers, 5, 6 en 7, onder een dak. Zowel de Juffers van Dikninge als de Juffers van het Zwartewaterklooster vonden hier onderdak.

De Koorheren, broeders en leken van het Agnietenklooster bij Zwolle hebben hier een nacht onderdak in de stal gevonden, toen ze op de vlucht waren voor een mogelijke oorlog tussen twee bisschoppen. Thomas a Kempis maakte onderdeel van deze groep.

U kunt nu teruglopen naar de brug, de brug oversteken en de Nieuwstraat uitlopen naar het Infopunt in het Oude Stadhuis.

Er is nog veel meer te zien in Hasselt, daarvoor verwijzen we naar de historische Hanzeroute, verkrijgbaar bij het Info punt.

Advertenties